«ყირიმის პლატფრომა», ზელენსკი და საქართველო

ავღანეთიდან ამერიკული ჯარების გაყვანა და პროამერიკული მარიონეტული ადმინისტრაციის მყისიერი დამხობა თალიბების მიერ, ყველაფერთან ერთად, ნიშნავს იმას, რომ აშშ პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა უკან დაიხია და არსებითად შეასუსტა „ანაკონდას“ სტრატეგიის განხორციელება, რომელიც, რუსეთის საზღვრებს გარშემო „სანიტარული კორდონის“ შექმნის საშუალებით, ეკონომიკურ სანქციებთან ერთად, რუსეთის „გაგუდვას“ ანუ მის გრძელვადიან იზოლაციასა და პოლიტიკურ-ეკონომიკურ აუტსაიდერად გადაქცევას ისახავს მიზნად. ამიერიდან აშშ-მ იძულებით ამოიკვეთა ფეხი შუა აზიიდან.

ვაშინგტონში აცნობიერებენ, რომ რუსეთი იოლად ასაღები ბასტიონი არ არის და მასთან ბრძოლის გამწვავება არ ღირს. ეს ეხება არა მარტო შუა აზიის რეგიონს, არამედ შავი ზღვის რეგიონსაც, მათ შორის, ყირიმს. ჯერ კიდევ ამ წლის დასაწყისში აღმოსავლეთ ევროპის რუსოფობიულ რეჟიმებს დიდი მოლოდინები ჰქონდათ იმისა, რომ ბაიდენი გაამწვავებდა ვითარებას დონბასში და რუსეთს შეერკინებოდა კიდეც, თუმცა ვაშინგტონში გონიერებამ გაიმარჯვა და ამერიკა არ წავიდა  ვითარების გამწვავებაზე.

ბაიდენის ადმინისტრაციამ ასევე არ დაძაბა “ჩრდილოეთ ნაკადი 2”-ის გაზსადენის მშენებლობის საკითხი რუსეთიდან ბალტიის ზღვის გავლით გერმანიაში, უკრაინის გვერდის ავლით. ეს კიდევ ერთი დასტური იყო იმისა, რომ აშშ უკრაინის გამო რუსეთთან ისედაც გართულებული ურთიერთობის კიდევ გაუარესებას არ აპირებს.

ამ კონტექსტს, როგორც ჩანს, ჯეროვნად ვერ აცნობიერებს უკრაინის პრეზიდენტი ზელენსკი და ჯიუტად განაგრძობს უპერსპექტივო მცდელობებს, რუსეთზე საერთაშორისო ზეწოლა გააძლიეროს, კერძოდ, ვითარება დაძაბოს ახლა უკვე ყირიმის საკითხის გარშემო. რა თქმა უნდა, ზელენსკის ამ საკითხში მოკავშირეები ამერიკაშიც ჰყავს, მაგრამ, როგორც აღვნიშნეთ, აშშ პრეზიდენტსა და მის ადმინისტრაციას არ აქვთ ხალისი, რუსეთს შეეჯახონ.  ზელენსკისთვის ყირიმის საკითხი უფრო საკუთარი მოქალაქეების ყურადღების გადატანაა საშინაო პრობლემებიდან რუსეთთან კონფრონტაციაზე, უკრაინის პოპულისტი პრეზიდენტი, რომელიც ვერა და ვერ ჩამოყალიბდა სახელმწიფო მოღვაწედ, ცდილობს, რუსეთისთვის პრინციპულ საკითხთან დაკავშირებით შიდაპოლიტიკური ქულები ჩაიწეროს და თან თავისი მყვირალა რუსოფობი მეზობლების – პოლონეთის, ლატვა-ლიტვიისა და ესტონეთის ხელისუფალთა გულები მოიგოს.

გამომდინარე თავისი უპასუხისმგებლობიდან და რეალობასთან შეუფერებელი ამბიციებიდან, ზელენსკიმ ჯერ კიდევ ერთი წლის წინათ გამოაცხადა ე. წ. „ყირიმის პლატფორმის“ – საერთაშორისო პლატფორმის შექმნის თაობაზე, რომელიც მიზნად ისახავს საერთაშორისო ძალისხმევის კონსოლიდირებას ყირიმის დეოკუპაციის მისაღწევად. 23 აგვისტოს უკრაინაში შედგა ამ პლატფორმის დამფუძნებელი სამიტი, უცხოური დელეგაციების მონაწილეობით. უკრაინის პრეზიდენტის მეხოტბე პროპაგანდისტები აქცენტს უცხოელი დელეგატების რაოდენობაზე აკეთებენ. უკრაინული ოფიციოზის ინფორმაციით, 22 აგვისტოს მდგომარეობით, სამიტზე ელიან 44 საზღვარგარეთელ პარტნიორს, აქედან უმაღლესი რანგით, პრეზიდენტების დონეზე წარმოდგენილნი იქნებიან ლატვია, ლიეტუვა, ესტონეთი, პოლონეთი, სლოვაკეთი, უნგრეთი, მოლდოვა, სლოვენია, ფინეთი და ასევე ევროსაბჭო. პრემიერ-მინისტრების დონეზე წარმოდგენილები არიან რუმინეთი, საქართველო, ხორვატია, შვედეთი. სამიტს ასევე დაესწრება ასევე საქართველოს მოსახლეობისთვის კარგად ნაცნობი შარლ მიშელი. ამ სამიტზე მონაწილე ქვეყნების უმრავლესობამ შედარებით დაბალი რანგის პოლიტიკოსები მიავლინა უკრაინაში, საგარეო საქმეთა მინისტრები და ელჩები.

«ყირიმის პლატფრომის» მონაწილეები კიევში, 2021 წ. 23 აგვისტო

სამიტი არ არის ისეთი წარმომადგენლობითი, როგორც ეს ზელენსკის სურდა. და, მართლაც, რატომ უნდა დაუჭიროს მხარი მთელმა მსოფლიომ ბუნდოვან პროექტს, რომელშიც მონაწილეობა დიდი ალბათობით გამოიწვევს რუსეთთან ურთიერთობების გაუარესებას? რეალპოლიტიკის პრინციპების გათვალისწინებით ვის შეიძლება აძლევდეს ეს ხელს, თავად ზელენსკის გარდა? როგორც თვითონ განაწყენებულმა უკრაინის პრეზიდენტმა ვლადიმერ ზელენსკიმ ტელეარხ ”უკრაინასთან” აღნიშნა ინტერვიუში, რომ ბევრი დასავლელი ლიდერი არ ჩავიდა კიევში, იმიტომ რომ მათ რუსეთის ეშინიათ.

მან ასევე დასძინა, რომ:

”ჩვენ ყველა ევროპელი ლიდერი დავპატიჟეთ. მათ რუსეთის ეშინიათ. ეს სიმართლეა, ევროპას რუსეთის ეშინია”

ვლადიმერ ზელენსკი

ნათქვამი დასტურდება იმით, რომ ამ ღონისძიებას არ ესწრებიან წამყვანი ევროპული ქვეყნების ლიდერები (გერმანია, საფრანგეთი, ინგლისი) საინტერესოა ასევე აშშ-ის მხრიდან დაგეგმილი დელეგაციის შემადგენლობაც. როგორც თეთრი სახლის ვებგვერდის მეშვეობით გახდა ცნობილი „ყირიმის პლატფორმის“ სამიტზე ვაშინგტონი წარმოდგენილი იქნება ენერგეტიკის მინისტრის, ჯენიფერ გრენჰოლმის ხელმძღვანელობით. ეს გადაწყვეტილება ბოლო წამს იქნა მიღებული, იქამდე ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ აშშ-ის დელეგაციის ხელმძღვანელი ტრანსპორტის მინისტრი იქნებოდა. იქნება ეს ენერგეტიკის თუ ტრანსპორტის მინისტრი, არცერთი ამ ჩინოვნიკის თანამდებობა არ უკავშირდება ქვეყნის საგარეო პოლიტიკას, ეს უფრო მეტად შეიძლება აშშ-ის ენერგეტიკულ ინტერესებს უკავშირდებოდეს უკრაინაში, მაგრამ ყველას კარგად ესმის რომ ენერგეტიკის მინისტრი არ არის ის პოლიტიკოსი, ვინც აშშ-ში საგარეო პოლიტიკურ დისკურსს განსაზღვრავს.

სამიტზე მონაწილეობას თავი ასევე აარიდა თურქეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა რეჯეპ ტაიიპ ერდოღანმა, მიუხედავად იმისა, რომ იგი მხარს უჭერს უკრაინის ტერიტორიულ მთლიანობას და არ აღიარებს ყირიმის „რუსულ სტატუსს“. თურქეთის ლიდერის მონაწილეობა არც კიევის მიერ 1944 წელს დეპორტირებული ყირიმელი თათრების საკითხის დემაგოგიური წინ წამოწევით მოხერხდა – სამიტს ყირიმელი მომღერალი ქალი „ჯამალა“ გახსნის სიმღერით „1944“. დიდი კითხვის ქვეშ არის თურქეთის საგარეო მინისტრ ჩავუშოღლუს მონაწილეობაც.

გერმანიის ჯერ  კიდევ მოქმედი კანცლერი ანგელა მერკელი პუტნთან გამართული აუდიენციის შემდეგ 22 აგვისტოს კიევში ვლადიმერ ზელენსკის შეხვდა. იგი მოწვეული იყო „ყირიმის პლატფორმაზეც“, მაგრამ მერკელმა 23 აგვისტოს გასამართ სამიტზე დასწრებაზე უარი განაცხადა. გერმანია, ისევე როგორც საფრანგეთი და სხვა დასავლეთევროპული სახელმწიფოები, მიზანშეუწონლად მიირჩნევენ აქამდე არსებული მოლაპარაკებების ფორმატების დუბლირებას . ისინი საკითხს ასე უდგებიან – რა საჭიროა „ყირიმის პლატფორმა“, თუკი ყირიმის საკითხი ისედაც განიხილება გაეროში, ევროსაბჭოში და ა. შ.?

ასე რომ, ზელენსკის სამიტში ძირითად მონაწილეებად ყბადაღებული „დიპკორპუსი“ რჩება – კიევში აკრედიტებული უცხოელი ელჩები. ისინი იქნებიან მონაწილეთა „მასა“. ძნელი სათქმელია, აცნობიერებს თუ არა ზელენსკი, რომ მან „ყირიმის პლატფორმის“ შექმნის მცდელობით საქმე უფრო გაიფუჭა, ვიდრე რამეს მიაღწია, მაგრამ მას ეს გაცნობიერებულიც რომ ჰქონდეს, ახლა უკან ვეღარ დაიხევს – იმხელა მასშტაბის ფინანსური, დიპლომატიური, საინფორმაციო ღონისძიებებია უკვე გატარებული ამ პროექტის განსახორციელებლად.

წამყვანი სახელმწიფოებისა და პოლიტიკოსების ნაკლებობის დეფიციტის შევსებას სამიტზე კიევი ისეთი სახელმწიფოების ხარჯზე ცდილობს, რომლებსაც რაიმე განსაკუთრებული ინტერესი შავი ზღვის რეგიონისა და, კერძოდ, უკრაინის მიმართ, არ გააჩნიათ. ეს ქვეყნები ასევე არ ახდენენ მნიშვნელოვან გავლენას მსოფლიოს დღის წესრიგსა და გეოპოლიტიკურ პროცესებზე, თუმცა ვინაიდან ახლა კიევისთვის ხარისხი მიუღწეველია, იგი რაოდენობით ცდილობს ფონს გასვლას. ეს არის უკრაინის პოლიტიკისა და პირადად ზელენსკისა და მისი მრჩევლების მარცხი.

ირაკლი ღარიბაშვილი და ვლადიმირ ზელენსკი

საქართველო ფრთხილად უნდა ყოფილიყო, რათა ზელენსკის ხრიკებში არ გარეულიყო, მით უმეტეს, ზელენსკისა და მთელ უკრაინულ ხელისუფლებას საქართველოსთვის არაფერი კარგი არ გაუკეთებიათ. მხარდამჭერი განცხადებები ერთია – ამას საქართველოც არ აკლებს უკრაინას, მაგრამ რეალური საქმეებით უნდა იზომებოდეს მეგობრობა. რეალური საქმეებით თუ ვიმსეჯელებთ, ამჟამინდელმა და მისმა წინამორებდმა უკრაინულმა მთავრობამ, ჯერ პოროშენკოს, ხოლო შემდეგ ზელენსკის თაოსნობით პოლიტიკურ გვამად ქცეული მიხეილ სააკაშვილის და მისი კრიმინალური ნაციონალური მოძრაობის რეინიმაციას ცდა არა დააკლო. საქართველოს ყველა მოქალაქე ნათლად ხედავს, რომ ზელენსკი ხელს აფარებს ოდიოზურ სააკაშვილს, რომლის მიმართ ქართველ სამართალდამცველებს და, უფრო მეტად, ქართულ საზოგადოებას, უამრავი კითხვა დაუგროვდათ. ზელენსკი და მისი ხელისუფლება პატივს არ სცემენ საქართველოს, ჩვენი ქვეყნის ლეგიტიმური სტრუქტურების სურვილს. რას უნდა მოველოდოთ ასეთი „მეგობარსგან“ ძნელი სათქმელია, ამას დრო გვიჩვენებს.

საქართველოს ფორმალურად შეეძლო აღნიშნულ ღონისძიებაზე საგარეო საქმეთა მინისტრი მიევლინა, როგორც ეს ბევრმა ქვეყანამ გააკეთა, მაგრამ ქვეყნის პირველი პირის მონაწილეობა დიპლომატიურად სხვა გზავნის შემცველია.

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა, მარია ზახაროვამ 21 აგვისტოს განაცხადა, რომ რუსეთი შესაბამის დასკვნებს გააკეთებს «ყირიმის პლატფრომის» სამიტის მონაწილეებთან მიმართებაში.

ირაკლი ღარიბაშვილი: ბაზრის ”უხილავი ხელი” მითია

პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატმა, ირაკლი ღარიბაშვილმა 22 თებერვალს, პარლამენტში, დეპუტატების წინაშე გამოსვლისას განაცხადა, რომ სახელმწიფო ეკონომიკაში აქტიურად უნდა ჩაერიოს და ეკონომიკის განვითარება ე.წ. ”უხილავ ხელზე” არ უნდა იყოს მინდობილი. მანვე დასძინა, რომ თვითდინებით ევროპის ქვეყნები და ამერიკა არ განვითარებულან.

“მოდით, პირდაპირ ვთქვათ, რომ ერთ წრეზე ვტრიალებთ უკვე 30 წელია. მე ვახსენე სიტყვა გარღვევა და ამ გარღვევას ჯერ კიდევ ვერ მივაღწიეთ. ჩვენ არაერთი ფასადური განახლების, ფასადური რეფორმების მომსწრენი გავხდით წინა ხელისუფლების დროს და ის დესტაბილიზაციის მცდელობები, რაც დღეს ქვეყანაში მიმდინარეობს, რა თქმა უნდა, არის მიზანმიმართული ქმედება ჩვენი სახელმწიფოს დასუსტების მიზნით. ვფიქრობ, რომ სწორედ ფასადური მითები უნდა დავანგრიოთ, რომლებიც ათწლეულებია აფერხებს ჩვენი ქვეყნის განვითარებას.”

”შეიძლება ითქვას, რომ ასეთი მითია სუსტი, მცირე სახელმწიფოს იდეა, რომელიც გულისხმობს, რომ სახელმწიფო რაც შეიძლება ნაკლებად შეიძლება ჩაერიოს ეკონომიკაში და მაშინ ბაზრის ”უხილავი ხელი” თავისით დაარეგულირებს ყველაფერს. ვგულისხმობ იმ კონტექსტს, რომელიც ქვეყანაში და მსოფლიოში დღეს არის შექმნილი. ვფიქრობ, რომ პროცესების თვითდინებაზე მიშვებით განვითარების პრეცედენტი ისტორიამ არ იცის. არც ევროპა და არც ამერიკა ამ გზით არ განვითარებულა”

– განაცხადა ირაკლი ღარიბაშვილმა.

ჩვენ ამ თემაზე არაერთი პუბლიკაცია და მასალა გამოგვიქვეყნებია, ამიტომ მოხარული ვართ რომ პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატმა მსგავსი განცხადება გააკეთა. ქვემოთ, შეგიძლიათ იხილოთ რამდენიმე მათგანი.

ჯონ ნეში ადამ სმიტის წინააღმდეგ

➣ვინ ქმნის ღირებულებას და სიმდიდრეს ეკონომიკაში? ⇲მარიანა მაცუკატო

ჰა ჯუნ-ჩანგი – განვითარების ეკონომიკა ლიბერალური ბოდვების წინააღმდეგ

ერიკ რეინერტი: ”ნუ აკეთებთ იმას, რასაც ამერიკელები გეუბნებიან, გააკეთეთ ის, რასაც ამერიკელები აკეთებდნენ”

მაგრამ მთავარი ისაა, რომ ეს ლაპარაკი ლაპარაკად არ დარჩეს, როგორც ხმა მღაღადებლისა უდაბნოსა შინა. საჭიროა ქმედითი ნაბიჯები, სისტემური მიდგომა, თავისუფალი ვაჭრობის ხელშკერულებების გადახედვა, ეკონომიკური განვითარების კონცეპტუალური გეგმის შემუშავება, კონსტიტუციაში არსებული 94-ე მუხლის გარშემო ფართო დისკუსია, რომელიც რეალურად მთავრობას დამოუკიდებელი ეკონომიკური პოლიტიკის წარმართვის საშუალებას არ აძლევს.

პარლამენტის დათხოვნის კანონიერი საფუძვლები

ყოველგვარი  გადაჭარბების გარეშე შეიძლება ითქვას, რომ  ნოემბერი  წარმოადგენს საქართველოში ერთგვარად, პოლიტიკურად „საბედისწერო“ თვეს, რამდენადაც  მთელი  რიგი  მნიშვნელოვანი  პოლიტიკური  მოვლენები  სწორედ  ამ თვეში  ხდება.

cr2014 წლის  4 ნოემბერს  საქართველოს  პრემიერ  მინისტრმა  ირაკლი ღარიბაშვილმა  თანამდებობიდან  გადააყენა  წმინდა პრო – დასავლური  ორიენტაციის მინისტრი  ირაკლი  ალასანია. ამ  განცხადების შემდეგ დომინოს პრინციპით რამოდენიმე საათში,  თანამდებობას საკუთარი ნებით ტოვებს ალასანიას გუნდის წევრი, სახელმწიფო მინისტრი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში  ალექსი პეტრიაშვილი. რამოდენიმე საათის მერე  მათ მიყვება ასევე,  ამავე გუნდის წევრი, საგარეო საქმეთა მინისტრი მაია  ფანჯიკიძე.

ამ მნიშვნელოვან პოლიტიკურ  გადაწყვეტილებებს  წინ  უძღოდა   საქართველოს პროკურატურის მიერ თავდაცვის სამინისტროში  დაწყებული გამოძიება.  რომელიც აწ უკვე ყოფილი მინისტრის მიერ შეფასდა,  როგორც  „პროდასავლურ“  ორიენტაციაზე უარის თქმა.  ამის საპასუხოდ  პრემიერმა ალასანიას  ყოვლად „ უპასუხისმგებლო“ და  „ავანტიურისტი“ უწოდა.  სიტუაციის ამგვარად  განვითარების  შემდეგ,  საპარლამენტო  უმრავლესობა – კოალიცია  „ქართული  ოცნება“  დატოვა  კოალიციაში შემავალმა  ფრაქცია „ქართული ოცნება – თავისუფალი  დემოკრატებმა’’,  და ამით   მმართველი კოალიცია უმრავლესობის დაკარგვის საფრთხის წინაშე დააყენა.

დაშლის თუ არა კოალიციას ფრაქცია „თავისუფალი დემოკრატების“ ოპოზიციაში  გადასვლა.?  და რა პოლიტიკური კონფიგურაცია გვაქვს მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს პარლამენტში?

დადგება თუ არა საპარლამენტო უმრავლესობა დაშლის საფრთხის წინაშე ჯერჯერობით ამაზე  ცალსახა პასუხი არ არსებობს. ახალი გამოწვევები ემატება მთავრობასაც. ხმათა უმრავლესობის  არქონის შემთხვევაში  ბიუჯეტის დამტკიცება პრობლემური რჩება, ეს კი პირდაპირ პროპორციულია მთავრობის ყოფნა არყოფნაზე, საბოლოოდ პარლამენტის  შემდგომმა კონფიგურაციამ შესაძლოა ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებამდე მიგვიყვანოს. ამის გამოსარკვევად აუცილებელია მიმოვიხილოთ დღევანდელი პარლამენტის  პოლიტიკური სურათი.

დღემდე საპარლამენტო უმრავლესობა  შედგებოდა  6  ფრაქციისაგან  და  83  დეპუტატისგან. ფრაქციას  „ქართულ  ოცნებას’’  ყველაზე   მეტი  46  წევრი  ჰყავდა.  შემდეგ მოდიოდნენ  „თავისუფალი  დემოკრატები“ 10 წევრით,  „რესპუბლიკური პარტია“ 9 დეპუტატით, შემდგომ  სამ  ფრაქციას – „კონსერვატორები“, „ეროვნული ფორუმი’’  და  „მრეწველები“  ექვს-ექვსი  წევრით.

უკვე არსებული ინფორმაციით, ფრაქცია „ქართული ოცნება-თავისუფალი დემოკრატებიდან უმრავლესობას 7 დეპუტატი დატოვებს. (თავისუფალი დემოკრატების 3 წევრი – გედევან ფოფხაძე, თამაზ ჯაფარიძე  და  გელა სამხარაული მმართველ  კოალიციაში რჩება).  თავის მხრივ  „ქართული  ოცნების“ წევრი  შალვა შავგულიძემ დატოვა უმრავლესობა და  „თავისუფალ  დემოკრატებს“  შეუერთდა.

2ამგვარად, უკვე არსებული  მონაცემებით,  კოალიცია საკუთარი  რიგებიდან   სიითი  შემადგენლობის   უმრავლესობას  ვეღარ  შეაგროვებს.  სწორედ ასეთ  დროს  „ოქროს“  მნიშვნელობას  იძენს  მმართველ  გუნდს  გარეთ  მყოფიი პოლიტიკურიი ძალები. „ნაციონალურ მოძრაობაში“  შემავალ  ფრაქციებს,  საიდანაც  მმართველ  გუნდში  გადასვლა  პრაქტიკულად  წარმოუდგენელია  51  დეპუტატი  ჰყავთ.  დანარჩენი  16  მანდატი კი  ფრაქცია  დამოუკიდებელი   მაჟორიტარებზე  და  უფრაქციოო დეპუტატებზეე ნაწილდება.(ეს ჯგუფი,  „ნაციონალური მოძრაობიდან  წამოსულია დეპუტატებია. )  ქართული  ოცნების  უმთავრეს  ამოცანას  უნდა  წარმოადგენდეს  ამ დეპუტატებთან  მუშაობა, რადგან  შეინარჩუნონ  საკანონმდებლო  ორგანოში  უმრავლესობა.  თუ  კოალიციაა ამას  ვერ შესძლებს  დიდი  ალბათობით  მოსალოდნელია  პოლიტიკური  კრიზისები,  მათ  შორის  ისეთი  მნიშვნელოვანი  გადაწყვეტილებების  მიღებისას,  როგორიც  არის  ბიუჯეტის  დამტკიცება.

მთავრობას, რომელსაც  პარლამენტში  უმრავლესობა  აღარ  ჰყავს,  შესაძლოა  კრიზის   რამდენიმე   სცენარი  დაემუქროს. ერთ-ერთი  უკავშირდება  საქართველოს  კონსტიტუციის  81 პრიმა  მუხლს, სადაც  ვკითხულობთ:

თავდაპირველი  შემადგენლობის  ერთი მესამედით  განახლების  შემთხვევაში,      საქართველოს  პრეზიდენტი  პარლამენტს  ნდობის  მისაღებად  მთავრობის   ახალ  შემადგენლობას წარუდგენს.“

საქართველოს მინისტრთა  კაბინეტი  20  წევრისაგან შედგება,  საიდანაც  სამი  უკვე  გადამდგარია. იმ შემთხვევაში თუ  მთავრობის  შემადგენლობა  ერთი მესამედით  განახლდება, (კიდევ  4 მინისტრი თუ დატოვებს პოსტს) ხდება  მთავრობისთვის  პარლამენტის მიერ ნდობის  ხელახალი  გამოცხადება.  ნდობისთვის  აუცილებელია  პარლამენტის უბრალო  უმრავლესობა, 76 ხმა, რომელიც  მმართველმა  გუნდა  შეიძლება  ვერ  მოაგროვოს. პოლიტიკური  პროცესების  ამ სცენარით  განვითარების  შემთხვევაში, როდესაც  მთავრობა   დაშლილია და  ახალი  მთავრობის  ფორმირება  ვერ მოხერხდა, ამ შემთხვევაში  პოლიტიკური  პასუხისმგებლობა  გადადის  პრეზიდენტზე  და  ის  ვალდებულია  დანიშნოს რიგგარეშე  საპარლამენტო არჩევნები. ამ  სცენარით  პროცესების  განვითარება  ნაკლებად  სავარაუდოა.

არსებობს  პროცესების მეორე სცენარით  განვითარების თეორიული  ალბათობა. პარლამენტმა  შესაძლოა  თავად  მოისურვოს  მთავრობისთვის  უნდობლობის  გამოცხადება. საქართველოს  უმთავრეს კანონში  ვკითხულობთ:

„პარლამენტი უფლებამოსილია უნდობლობა გამოუცხადოს მთავრობას. უნდობლობის გამოცხადების საკითხის აღძვრის შესახებ პარლამენტს შეიძლება მიმართოს პარლამენტის  სიითი  შემადგენლობის არანაკლებ  ორმა მეხუთედმა.

ამრიგად ირკვევა, რომ პროცესის დასაწყებად  საჭიროა  ორი მეხუთედი (60 ხმა),  საბოლოო დაგაწყვეტილების  მისაღებად  კი 76 ხმა. თუ საკანონმდებლო  ორგანო  პროცესს  ბოლომდე  ვერ მიიყვანს, ამ შემთხვევაში  პასუხისმგებლობა  პრეზიდენტზე გადადის. თუ  პარლამენტი  უუნაროა  უნდობლობის  გამოცხადებით  შექმნას საკუთარი მთავრობა, ამ შემთხვევაში  პრეზიდენტი  ვალდებულია  უუნარო  პარლამენტი  დაითხოვოს.

ვადამდელი არჩევნებით  შეიძლება  დასრულდეს სახელმწიფო  ბიუჯეტის  დამტკიცებაც. ქვეყნის მთავარი  ფინანსური  დოკუმენტის   კენჭისყრის  ვადა  წლის ბოლოს იწურება, ბიუჯეტის  დამტკიცებას  პარლამენტის წევრთა  76 ხმა სჭირდება. თუკი  ბიუჯეტმა  ვერ მიიიღო  მხარდაჭერა, ამ შემთხვევაში  ირთვება  სხვა მექანიზმი, რომლითაც პრეზიდენტს შეუძლია დაითხოვოს მთავრობა, ასევე  უნდობლობა  გამოუცხადოს  პარლამენტს.

ჩემს მიერ ზემოთ გამოთქმული  პროცესების სავარაუდო განვითარების შემთხვევაში, საქმე გვექნება  უპირობოდ პოლიტიკურ კრიზისთან.  ნებისმიერი  რიგგარეშე  არჩევნები  ტარდება  პოლიტიკური  კრიზის  შემთხვევაში. თეორიულად ამის საჭიროება  შეიძლება  დადგეს, მაგრამ ამის  ცალსახად  თქმა  ძალიან რთულია. ეს დამოკიდებული  იქნება  იმ პროცესებზე  რაც განვითარდება  პარლამენტში. შესაძლოა პარლამენტში  ისეთი  პოლიტიკური კონფიგურაციაა შეიქმნას, ეს ყველაფერი  ჰოპოთეტურ  დონეზე დარჩეს.  ასე რომ  დაველოდოთ  მოვლენათა  განვითარებას, ნოემბერი  ხომ  ტრადიციულად  საინტერესო  სიახლეებს  გვპირდება.

ირაკლი ბენუა

საქართველოში მიმდინარე პოლიტიკური გადანაწილება. ვარაუდები, და არა მარტო…

საქართველოში პოლიტიკური პროცესები ელვის სისწრაფით განვითარდა. ისეთი უეცარი ცვლილებები მოხდა მინისტრთა კაბინეტში, რომ ქართული საზოგადოება საგონებელში ჩააგდო მიმდინარე პოლიტიკურმა კრიზისმა.

ყველაფერი დაიწყო თავდაცის სამინსიტimagesროში აღმოჩენილ დარღვევებიდან, რომლის გამოც პროკურატურამ რამოდენიმე მაღალჩინოსანს პატიმრობაც კი შეუფარდა. ბევრმა ეს პროცესი აღიქვა შეტევად თავდაცვის მინისტრ ალასანიაზე, რომელიც მინისტრთა კაბინეტში ყველაზე მეტად თუ არა, ერთ-ერთ ყველაზე პროდასავლურ მინისტრად მიიჩნეოდა და აქტიურად ლობირებდა საქართველოს ინტეგრაციას ევრო-ატლანტიკურ სტრუქტურებში. თან არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ალასანიას და ზოგადად მის მიერ მართული უწყების გულმხურვალე მხარდაჭერად და დამცველად, თვით ამერიკის ელჩი რიჩარდ ნორლანდი მოგვევლინა.

რიჩარდ ნორლანდის უპირობო მხარდაჭერამ ყველას აფიქრებინა, რომ ალასანია წარმოადგენს  ა.შ.შ-ის  ფავორიტ პოლიტიკური ფიგურას, რომელზეც მომავალში, დისკრედიტირებული „ნაციონალური მოძრაობის“ ნაცვლად  დადებდა ფსონს.  შეიძლება ვიფიქროთ, რომ ეს ვარაუდი სინამდვილესთან არც თუ ისე შორს იმყოფება, ვინაიდან ყოფილი თავდაცვის მინისტრი, თავისი განცხადებებით, საქართველოს მთვარობაში ყველაზე მეტი პროამერიკელობის დემონსტრირებას ახდენდა, რითაც იგი ცდილობდა ამერიკელების მიმართ ერთგულების დამტკიცებას. ერთგულების დამტკიცების მოტივს უნდა მივაწეროთ, მის მიერ გაკეთებული განცხადებაც, რომელიც საქართველოში ანტისარაკეტო  სისტემის განთავსებასთან  იყო დაკავშირებული. ხოლო ნატოს სამიტზე მიღებულ გადაწყვეტილების შემდეგ, რომელიც ეხებოდა საქართველოში ნატოს სასწავლო ცენტრის გახსნას, თავდაცვის მაშინდელი მინისტრის განცხადება ყოვეგვარ ზღვარს გასცდა და მან  ისეთი განცხადება გააკეთა, რამაც შოკში ჩააგდო არამარტო რუსეთის ფედერაციის მესვეურები, არამედ საქართველოს მოსახლეობაც: „ჩვენ დავიწყებთ ძალიან აგრესიული საგარეო პოლიტიკური ნაბიჯების გადადგმას“. 

თუმცა  აქვე უნდა ითქვას, რომ ალასანიას ყოველი განცხადება ძალიან გამაღიზიანებელი იყო რუსეთის ფედერაციისათვის, რომელიც ყოველი ასეთი განცხადების შემდეგ, საპირისპირო განცხადებებით შემოიფარგლებოდა. თუ თავდაცვის მინისტრობის დროს, ირაკლი ალასანიას მიერ ანტირუსული განცხადებების შემდეგ, რუსეთის ფედერაციის მიერ გადადგული პოლიტიკური ნაბიჯების ტენდენციებს გავადხედავთ აფხაზეთის მიმართ, სრულიად შესაძლებელია  ამ ორ მოვლენას შორის იყოს გარკვეული კავშირი. აქ მხედველობაში მაქვს, რუსეთის ფედერაციის მხრიდან ახალი შეთანხმების გაფორმების სურვილი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკასთან, რაც რუსეთის მიერ აღიარებული დამოუკიდებელი სახელწმიფოდან, აფხაზეთს ფაქტობრივად აქცევს რუსეთის ფედერაციის  სუბიექტად.

აქედან გამომდინარე შეიძლება ერთი ვარაუდის დაშვება. კერძოდ, პრემიერმინისტრის მიერ ირაკლი ალასანიაზე,  როგორც ყველაზე პროატლანტისტური პოლიტიკოსზე და მის უწყებაზე შეტევის განხორციელება, რომელიც მისი გადაყენებით დამთავრდა, შეიძლება ავხსნათ იმ მოტივით, რომ ირაკლი ღარიბაშვილი ცდილობს კოჭი გაუგოროს რუსეთის ფედერაციის ხელმძღვანელობას, რათა თავი შეკავოს ამ უკანასკნელმა, „ინტეგრაციის და თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმების გააფორმებაზე აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლებასთან. თუმცა ეს ვარაუდი რომ გამართლდეს, რამოდენიმე დღეა დარჩენილი. თუ ასეთი რამ მოხდა და რIrakli+Alasania+NATO+Defence+Ministers+Meet+153KpM240urlუსეთის ფედერაციამ ნებისმიერი მიზეზით არ გააფორმა აფხაზეთთან სტარტეგიული თანამშრომლობის შეთანხმება, მაშინ არგუმენტირებულად შეიძლება ამ ორი მოვლენის ერთმანეთთან დაკავშირება და ცხადი გახდება ალასანიას განთავისუფლების მიზეზებიც.

აქვე შეიძლება, მეორე ვარაუდის განვითარებაც. ყველას მოეხსენება, რომ საქართველოში  ზოგადად პოლიტიკური ელიტის და მართველი ჯგუფის ფორმირება შეერთებული შტატების პრეროგატივას წარმოადგენს. საქართველოში არა თუ ხელისუფლებაში, არამედ პოლიტიკაში მოსვლაც ამერიკის ელჩის ნებართვის გარეშე წარმოუდგენელია და ასეთი პირდაპირი შეტევის განხორციელება მათ ფავორიტზე, გარკვეულ ეჭვებს ბადებს. შესაძლოა ამ შემთხვევაში ადგილი გვქონდეს რეალურად შურის გაკრეფის პოლიტიკასთან, რომელშიც ჩართულია თვით შეერთებული შტატების შესაბამისი სტრუქტურებიც.

ყველასთვის ცხადი იყო, რომ ალასანიას გადაყენება, პარლამენტში და ზოგადად პოლიტიკურ სისტემაში, გამოიწვევდა პოლიტიკურ ძალთა კონფიგურაციის შეცვლას. მოხდებოდა რა ოპოზიციის „პერეფორმატირება“ და მისი გაერთიანება ყოფილი თავდაცვის მინისტრის ფიგურის გარშემო. რეალურად, მომავალ საპარლამენტო არჩევნებში, აღნიშნული  ტენდენციის გაგრძელების შემთხვევაში მივიღებთ შემდეგ სურათს. საქართველოს პოლიტიკურ სისტემაში შენარჩუნდება ფაქტობრივი ორპოლიტიკურ სუბიექტიანი მოდელი, მხოლოდ ერთი განსხვავებით, ნაციონალური მოძრაობა გაქრება, ხოლო მის ადგილს დაიკავებს პროდასავლური და პროევროატლანტიკური პოლიტიკური ფრთა კოალიციის სახით და ირაკლი ალასანიას ლიდერობით. რომელშიც გაერთიანდება, ყველა პროდასავლური პოლიტიკოსი, მიუხედავად წარსულში მათი პარტიული კუთვნილებისა. არ გამოვრიცხავ აღნიშნულ პოლიტიკურ დაჯგუფებაში, გადადინება მოხდეს  ნაციონალური მოძრაობიდანაც (როგორც მოგეხსენებათ გადაყენების შემდეგ, ალასანიამ არ გამორიცხა „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ თანამშრომლობა).

ზემოთ მოცემული ანალიზი,შეიძლება შემდეგ გარემოებასთან იყოს დაკავშირებული. თუ მოხდებოდა დღეს არსებული პოლიტიკურ ძალთა ორსუბიექტიანი მოდელის შენარჩუნება, ერთის მხრივ კოალიცია „ქართული ოცნება“ და მეორეს მხრივ დაბალ რეიტინგული „ნაციონალური მოძრაობა“ (აღნიშნული მოდელი 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ჩამოყალიბდა  და გარკვეულწილად ხელოვნურს წააგავს), მაშინ დიდი შანსი გაჩნდებოდა მესამე პოლიტიკური დაჯგუფების შექმნისთვის, რომელიც დიდი ალბათობით შეეცდებოდა, ანტიამერიკული ნიშა და სრულიად დისკრედიტირებული პარტიის, „ნაციონალური მოძრაობის“ ადგილი  დაეკავებინა პოლიტიკურ სისტემაში 2016 წლის არჩევნებისთვის.

პოლიტიკური პროცესების ამ მიმართულებით განვითარება კი,  ერთის მხრივ, ხელს შეუწყობდა პარლამენტის დაკომპლექტებას ორი პოლიტიკური დაჯგუფების მიერ, სადაც მართვის სადავეებს შეინარჩუნდებდა კოალიცია „ქართული ოცნება“ თავისი პროდასავლური კურსით, ხოლო  ოპოზიციის ფუნქციას აიღებდა თავის თავზე ალტერანატიული მსოფლმხედველობის და საგარეო პოლიტიკური ორიენტაციის მქონე პოლიტიკური სუბიექტი. ხოლო მეორეს მხრივ, აღნიშნული პოლიტიკური გადანაწილება, სამუდამოდ ჩარეცხავდა პოლიტიკური სისტემიდან ისეთ მარგინალურ პოლიტიკურ დაჯგუფებას, როგორიც გახლავთ „ნაციონალური მოძრაობა“.

ასეთ დიალექტიკურ პრინციპებზე დაფუძნებული პოლიტიკური მოდელი ყოველთვის სახიფათოა გარე ძალისთვის, ჩვენს შემთხვევაში კი შეერთებული შტატებისთვის (რომელიც სრულად აკონტროლებს ქართულ პოლიტიკას და რომელიც, როგორც ჩანს არ აპირებს მის ხელთ არსებული მართვის სადაავეების ხელიდან გაშვებას) ვინაიდან, ამერიკელებს არ ექნებათ იმის გარანტია, რომ მომავალში ალტერნატიული პოლიტიკური მსოფლმხედველობის მქონე პოლიტიკური ძალა არ მოვა ხელისუფლებაში. თან იმის ფონზე, რომ საქართველოში, ზოგადად პროდასავლური პოლიტიკური ძალების მიმართ, ელექტორატის დამოკიდებულება ნელ-ნელა, მაგრამ მაინც  იცვლება ნეგატივისკენ.

ამიტომაც შესაძლოა ამერიკელებმა, თამაშის ახალ წესებზე გადასვლა ამჯობინეს, კერძოდ შეიქმნება ორი მძლავრი  პოლიტიკური დაჯგუფება პროდასავლური და პროატლანტისტური საგარეო პოლიტიკური ორიენტაციით, რომლებიც ერთის მხრივ, „ნაციონალური მოძრაობის“ როგორც პოლიტიკურ სუბიექტის პოლიტიკურ ლიკვიდაციას მოახდენენ და მეორეს მხრივ პოლიტიკურ სისტემას დახურავენ, სხვა ამერიკისთვის არასასურველი პოლიტიკური ძალებისგან.

ირაკლი ბენუა