რამდენად თავისუფალია დასავლური მედია?

წინა წელს ბრიტანეთის ხელისუფლებამ გამოაშკარავა დოკუმენტები, რომელთა თანახმადაც ბრიტანეთის მთავრობა Reuters-ს და BBC-ს საკუთარი პროპაგანდის ისტრუმენტად იყენებდა საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ 1960-70-იან წლებში.

როგორც გასაჯაროებული დოკუმენტებით ირკვევა, ბრიტანეთის ხელისუფლება საიდუმლოდ აფინანსებდა Reuters-ს ანტისაბჭოთა პროპაგანდის საწარმოებლად.

”მსგავსი თანამშრომლობა ჩვენს პრინციპებს არღვევს და დღეს ჩვენ ამას არ დავთანხმდებოდით” – ასეთი კომენტარი გააკეთა Reuters-ის წარმომადგენელმა. ამის მიუხედავად ფორინ-ოფისი (დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელწოდება) ამ და სხვა მედია საშუალებებს საკუთარი ინტერესების წინსვლისთვის კვლავაც იყენებს. ამის შესახებ მოწმობს The Grayzone-ის დეტალური ანგარიში, რაც 2021 წლის თებერვალში გამოქვეყნდა. ვრცელი კვლევის თანახმად, რომლის ავტორიცაა დამოუკიდებელი ამერიკული საინფრომაციო პორტალის The Grayzone-ის დამფუძნებელი – მაქს ბლუმენტალი, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო Reuters-ის, BBC-ის და Bellingcat-ის დაფინანსებას ახდენდა საიდუმლო პროგრამების შესრულების მიზნით, რომლის მიზანიც რუსეთში ხელისუფლების ცვლილება და რუსეთის გავლენის შემცირებაა აღმოსავლეთ ევროპაში და ცენტრალურ აზიაში.

თავისუფალი მედიის საფარქვეშ ბრიტანეთის ხელისუფლება ‘‘მხადაჭერის”, ”მომზადების”, ”ქცევის შეცვლის” და ”ჟურნალისტების ქსელის შექმნის” პროგრამების რეალიზებას ახდნეს, სხვა ქვეყნებში საკუთარი ”შეტყობინებების გავრცელების” და ”კულტურული და პოლიტიკური ფასეულობების მოცვის” მიზნით. ყოველივე ზემოაღნიშნული შეფუთულია კარგად ნაცნობი პოლიტიკური ტერმინებით, ბრძოლა ”ექსტრემიზმის”, ”რუსული პროპაგანდის” და ”ფეიკ-ნიუსების” წინააღმდეგ.

”ეს მხილება ცხადყოფს, რომ მაშინ როდესაც პარლამენტის წევრები რუსეთს აკრიტიკებდნენ, ბრიტანელი აგენტები BBC-ში და Reuters-ში ზუსტად იმავე ტაქტიკას იყენებდნენ, რასაც მოსკოვი”

აცხადებს დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის და ლეიბორისტული პარტიის წევრი, კრის ულიამსონი


ფორინ-ოფისთან პრეტენზიები ვერ გვექნება. საკუთარი თავის პატივისმცემი თითქმის ყველა საგარეო პოლიტიკური უწყება მიმართავს ეროვნული ინტერესების პროპაგანდირებას, ალბათ საქართველოა მხოლოდ გამონიკლისი საგარეო უწყების უუნარობის და არაკვალიფიციურობის გამო.

1920-იან წლებში ჯარში მსახურობის პროპაგანდირების პოსტერი – National Army Museum, Soldier gallery

პრეტენზიის და კრიტიკის მთავარი ობიექტი აქ Reuters და BBC უნდა იყოს. ”რადიო თავისუფლებისგან”, ”ამერიკის ხმისგან” და რუსეთის ”პირველი არხისგან” განსხვავებით BBC და Reuters არ არის სახელმწიფო მედია. ამიტომაც მათი მხრიდან სპეცსამსახურებთან თანამშრომლობა, მთავრობებისგან დირექტივების მიღება და რომელიმე კონკრეტული ხელისუფლების ინტერესების გატარება, იმ დროს როდესაც ისინი ”თავისუფალ’‘ და ”ობიექტურ” მედიად იწოდებიან რბილად რომ ვთქვათ არ არის მართებული.

ეს ყველასთვის გასაგებია, ქართველი ერეტიკოსი ლიბერალების გარდა, რომლებიც USAID-ის ფულით მზად არიან ”თავისუფლი” პრესა შექმნან, მაგრამ ამით არ კმაყოფილდებიან და ამაყობენ, რომ სხვა სახელმწიფოების სპეცსამსახურებთან თანამშრომლობენ.

ამ იგავ-არაკის მორალი შემდეგია:

მასობრივი მედია საშუალებების უმრავლესობა სახელმწიფოების, კორპორაციების და ოლიგარქების მიერ ფინანსდება. ყველაფერი, რაც ჩვენ უცოდნრობით და გულუბყვრილობით ”დემოკრატიული პრესა” ან ”BBC-ის სტანდარტები” გვგონია, ის კოლონიულირი პიეტეტი, რითაც გამსჭვალულია ჩვენი მოსახლეობის ნაწილი ”დასავლური დემოკრატიული მედიის” მიმართ, მფლობელის ინტერესებშია და არა ჩვენს საკუთარ ინტერესში.

ამის გაგება იმისთვისა კი არაა საჭირო, რომ კორუმპირებული მედიები დახურონ, როგორც ”გავლენის აგენტები”, ან მორალური პედისტალიდან ველაპარაკოთ იმ ხალხს, ვინც იძულებულია იმუშავონ ”რადიო თავისუფლებაში”, ”სპუტნიკში”, ”BBC”-ში, რათა ელემენტარული საარსებო საშუალება ჰქონდეთ, არამედ იმისთვის რომ ის ნაივური რწმენა მოვიშოროთ, რომ ვაშინგტონელი პროპაგანდისტი, მის პეკინელ ან მოსკოველ ვიზავის სჯობს რამით, კომუნიკაციის სტილის, მშობლიური ენის, პატრონის ვინაობის და ხელფასის გარდა.

მას ვისაც რეალობის გაგება სურს, ნებისმიერ მდარე ხარიხსის საკვებს, რასაც სხვადასხვა კორპორატიული მედია საშუალება აწვდის, დაუფიქრებლად არ უნდა მიირთმევდეს. ადამიანი სხვა ძუძუმწოვრების მსგავსად ჯოგური არსებაა, ჯოგს კი თავის არსით კრიტიკული რეფლექსიის უნარი არ გააჩნია, ის ისეთი სიმობოლოებით აზროვნებს, როგორიცაა კარგი და ცუდი, მტერი და მოყვარე. არადა თანამედროვე მედია სივრცე, პოლიტიკა, საზოგადოებრივი ცხოვრება ისე და იმგვარადაა მოწყობილი, რომ საკმაოდ ბევრი სხვადასხვა გრადაცია გააჩნია. ამიტომ რეალობის უფრო ობიექტური სურათის მისაღებად საჭიროა ალტერნატიული მედია საშუალებების გაცნობა, თუნდაც თქვენ არ იზიარებდეთ მათ სარედაქციო პოლიტიკას.

დასავლური მედია საშუალებები თავი რიგებში იყვანენ არა ტრადიციულ პროპაგანდისტებს, არამედ იმ ხალხს ვისი მოსაზრებებიც ემთხევა ამ მედია საშუალებების მფლობელების ინტერესებს. შედეგად ვიღებთ ისეთ რეალობას, როდესაც მედიისთვის ამოსავალი წერტილი არა საზოგადოებრივი პროგრესი და მოსახლოების ობიექტური ინფორმირებაა მნიშვნელოვან საკითხებზე, არამედ საკუთარი მფლობელების ვიწრო პოლიტიკური და მერკანტილური ინტერესები. შორს რომ არ წავიდეთ ქართულ მედია სივრცეს გადავხედოთ და კერძოდ იმ საშუალებებს, რომლებიც პოზიციონირებენ, როგორც ყველაზე ”პროდასავლურები”. ყველაფერი თავის ადგილზე დადგება.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s